In ’t Groen Kwartier

Er komen maar steeds meer zaken bij in dat Groen kwartier, waar ik bijna 50 jaar geleden vertoefde toen het nog een militair hospitaal was.

Sinds een 8-tal weken is er in het voormalig klooster van de Augustinessen een horeca zaak gevestigd. Een hotel, restaurant en café dus, maar dan nog uitgebreid met een winkel. De initiatiefnemers zijn Mouche Van Hool en Laurent De Scheemaecker de eigenaars van Hotel Julien (Keyserstraat).

Zij hebben de bekende chef-kok Nick Bril, van het naburige sterrenrestaurant The Jane, uitgedaagd om voor het restaurant een nieuwe eetervaring te bedenken. Hij heeft een werelds geïnspireerd, à la carte menu, bedacht met focus op product, seizoen en terroir… genieten dus!

In de onaangetaste, gerestaureerde kapel van rond de eeuwwisseling is de bar van August gevestigd. Iedereen is er welkom voor slechts een drankje of een (klein) gerecht. In de aanpalende kloostertuin, met originele grot, kan men bij goed weer echt tot rust komen.

Een selectie hartige gerechten en zorgvuldig geselecteerde huishoudelijke artikelen, huidverzorging, boeken en veel meer kan men dan weer vinden in de winkel tegenover de ingang van het hotel. In tegenstelling tot de horecaruimten is de winkel enkel open van dinsdag tot zaterdag.

August is gevestigd in de

Via de ingang van het Groen Kwartier aan de Marialei kom je het snelst bij August.
Het volledig verhaal en details kan men lezen op: www.august-antwerp.com

Lees ook de geschiedenis op Inventaris Onroerend Erfgoed

Gilbert Van Schoonbeke's wijk Markgrave

Gilbert Van Schoonbeke (1519-1556) was een van de belangrijkste lokale figuren tijdens de Antwerpse Gouden Eeuw. Als onecht kind binnen een rijke familie. (Hij wordt pas erkend in 1545 en bij zijn overlijden laat zijn vader hem geen stuiver na!) Vanaf 1542 treedt hij in de voetsporen van zijn vader, een grondspeculant. Maar daarnaast is hij ook aannemer, ingenieur, financier en groothandelaar (het prototype van de neokapitalist) Hij bruist van initiatief, en zal zijn stad letterlijk veranderen. Om dit voor elkaar te krijgen, is hij niet vies van enige corruptie...

Op 18 januari 1546 koopt Gilbert Van Schoonbeke het domein "Ter Beke" van de toenmalige eigenaar, Willem Van de Werve (schout van Antwerpen, Markgraaf van het Land van Ryen). Hij verkavelt het terrein en trekt er straten door (Lange Lei en Haantjeslei). Pas in 1894 wordt de Lange Lei, die dan Markgravelei heet, helemaal bestraat. Tot dan liep er enkel een steenweg in het midden, met aan beide zijden daarvan een onbestrate strook en een gracht.

De Van Schoonbekestraat is naar hem vernoemd omdat hij in de buurt van de Markgravelei een residentieel kwartier ontwikkelde met buitenhuizen voor de rijke stedelingen. En dat is dan ook de wijk waar onze wandelzoektocht dit jaar plaats zal vinden.

Foto: Detail portret van Gilbert van Schoonbeke, onbekende meester (circa 1540). Collectie Maagdenhuis

Nieuw in het Snijders & Rockoxhuis

Naar aanleiding van de restauratiewerken aan de Sint-Jacobskerk (zie bijdrage hierover) zijn een aantal belangrijke altaren en kunstwerken niet meer voor het publiek toegankelijk. Het laatste oordeel of de Rockox-triptiek van de hand van Jan van Hemessen (Hemiksem, ca. 1500 – 1556/57) is daar een van. Daarom gaf de kerk het beroemde Van Hemessen-drieluik in langdurige bruikleen (ongeveer vijf jaar) aan het Snijders&Rockoxhuis.

Adriaen Rockox (1460-1540), kamerheer van Keizer Karel, en Catharina van Overhoff (1486-1549), verwant met de heren van Breda en de adellijke familie van Liere, hadden veel aanzien in Antwerpen. Ze woonden in de Keizerstraat waar ze diverse panden in bezit hadden. In 1515 verwierven ze in de Sint-Jacobskerk de Sint-Dymphnakapel, waar zij beiden na hun dood zouden worden bijgezet. Een twintigtal jaar later bestelden ze een drieluik bij Jan van Hemessen. Het middenpaneel stelt het Laatste 0ordeel voor. De zijluiken tonen de echtgenoten Rockox - Van Overhoff met hun dertien kinderen. Catharina is rechts voorgesteld met haar tien dochters en Adriaen is links te zien, in het gezelschap van zijn drie zonen, onder wie Adriaen junior, de vader van onze voormalige burgervader Nicolaas.

Jan Sanders Van Hemessen was een Brabants kunstschilder actief in Antwerpen tussen 1519 en 1555. Hij was in die periode, tussen Quinten Massijs en Pieter Bruegel de Oude, een van de belangrijkste schilders in Antwerpen (Wikipedia)

www.snijdersrockoxhuis.be

Tram en Autobus geschiedenis

De geschiedenis van het huidige Vlaams Tram- & Autobusmuseum vzw gaat al terug tot 1961 zij het onder een andere naam en op een andere locatie. Van Schepdaal over Edegem spoorde men uiteindelijk naar Berchem. We waren dan al in de 21^ste eeuw beland.

Tien jaar later kwam men tot de vaststelling dat de uitzonderlijke dakconstructie, zonder tussensteunen, die de loods van 4600 m² overspant, in (zeer) slechte staat was. Het museum moest gesloten worden voor dringende renovatie. Nog eens tien jaar later is het VTA terug open voor het publiek. Een video, ter plaatsen, laat zien wat deze restauratie inhield waardoor men best begrijpt dat dit zolang heeft geduurd, zeker als men zich rekenschap geeft dat het verkrijgen van subsidies van de bevoegde overheid niet altijd over rozen gaat.

Het museum toont een overzicht van voertuigen die representatief zijn voor 150 jaar openbaar vervoer in Vlaanderen.

De stoomrijtuigen werden destijds in de winter verward met een “Duvelke” …

De 'oertram' 200, uit 1902 had zelfs nog gordijntjes…  

Zeer zeker een aanrader om deze (nog) eens te gaan bekijken. Als je belangstelling hebt voor een groepsbezoek met gids, laat het weten dan zorg ik daar wel voor.

Vlaams Tram- & Autobusmuseum, Diksmuidelaan 42-44 2600 Berchem.

Nog tot 13 oktober iedere zater-, zon- en feestdag van 14 tot 17:30 uur. Standaardticket: € 4 - 65+ € 2.

Op de vier zondagen van de maand juli zijn er publieksritten van de Groenplaats naar het museum.

Zie: www.vlatam.be 

Hoekpand Fierensblokken afgebroken

De afbraak van het hoekpand tussen de bekende Fierensblokken in de Antwerpse Sint-Andrieswijk is een feit. Het gebouw op de hoek van de Nationalestraat en de Kronenburgstraat vormde geen onderdeel van de Fierensblokken en had een andere bouwstijl. In het najaar start op die locatie de bouw van een nieuw pand waarvan het ontwerp beter aansluit bij de Fierensblokken. Ondertussen gaan ook de ontmantelingswerken in de iconische gebouwen zelf door, waarna de hoofdrenovatie kan starten. De werken gebeuren in opdracht van AG VESPA, het autonoom gemeentebedrijf voor vastgoed en stadsprojecten Antwerpen.

De nieuwbouw die het hoekpand zal vervangen, krijgt een eigen identiteit maar vindt qua proporties, kleur en detaillering aansluiting bij de twee naastliggende vleugels en de architectuur van de Fierensblokken. Het gelijkvloers krijgt opnieuw een commerciële invulling, daarboven komen appartementen.

De commerciële ruimtes krijgen na renovatie zowel aan de straatzijde als aan de zijde van het private binnenplein grote vitrines. Zo ontstaat er contact aan beide kanten.

https://www.antwerpenmorgen.be/projecten/fierensblokken/over

Operatunnel, -parking, -tramhalte

Loopt u even mee?

Middenberm van de Frankrijklei ter hoogte van de Maria-Theresialei. Bovengronds rijd in 't najaar tram 1 van de Bolivarplaats naar het Luchtbal. Naast de middenberm rijd het autoverkeer de tunnel in. 

De "lichtput", het nieuwe paviljoen op de hoek van de De Keyserlei en het Operaplein, vormt de centrale toegang tot het vernieuwde premetrostation. De kleur is gekozen om op te vallen!!!

Het paviljoen is zo'n 24 meter breed en 18 meter diep. Dankzij verschillende (rol)trappen en liften die zich doorheen het hele premetrostation bevinden, zijn alle perrons voor iedereen toegankelijk.  

Rechts is de zwevende rijbaan van de tunnel, door het matglas is de parking zichtbaar. Deze biedt in totaal plaats aan 350 auto's. Links parking balkon op niveau -1 met rode borstwering (verwijzing naar rode stoeltjes in de opera), midden parking niveau -2. 

De zuidelijke flank van het Kipdorp­bas­tion, een derde van de 90 meter lange Kipdorp­brug en 75 meter van de stadsmuur van de 16de eeuwse Spaanse Omwalling blijven zichtbaar voor het publiek.  De nieuwe autotun­nels van de Italiëlei lopen deels door de pijlers van de histori­sche Kipdorp­brug.

Via een speciale trambrug zal de tram over de archeo­lo­gi­sche site rijden, en ook vanuit de autotunnel zullen delen zichtbaar zijn. Op dit kruispunt kunnen de trams alle kanten uit. 

De noordelijke tunnelmonden zijn tussen de Rooseveltplaats en de Violierstraat.  

Op de Leien komen er 4 nieuwe haltes bij: Operap­lein (foto), Kipdorp, Paarden­markt en Noorder­plaats.

Nu nog even geduld in 't najaar kan men dit allemaal eens gaan bekijken.

Meer details op www.noorderlijn.be  

Antwerpse folklore in ‘t Schipperskwartier

In de kleine galerie Rossaert aan de Nosestraat is een huldetentoonstelling aan dichter, graficus en folklorist (Maximilien Antoine Marie) Max Elskamp geopend.

Op de drie verdiepingen van deze voormalige pettenwinkel zijn er enkele werken van Elskamp te zien naast objecten die hij graag aan zijn collectie had toegevoegd. Deze zijn door de galeriehouder Ronny Van de Velde aangeschaft in de loop der jaren.

Max Elskamp licht aan de wieg van het betreurde Volkskundemuseum die een groot deel van zijn collectie verwierf. Deze is nu ondergebracht in het open depot van het MAS.

Hommage aan Max Elskamp, nog tot 22 september

Galerie Rossaert, Nosestraat 7 2000 Antwerpen

Vr-zo 13-18 uur.

www.ronnyvandevelde.com

Stadsbestuur koopt het Vleeshuis

120 jaar geleden wist de Stad Antwerpen het Vleeshuis voor een bedrag van 300.000 Belgische frank aan te kopen van de familie Peyrot. Na jaren van restauratie en inrichtingswerken verhuisde de collectie van het Museum voor Oudheden vanuit het Steen naar de nieuwe locatie. Aanvankelijk werd slechts het gelijkvloers en de eerste verdieping gebruikt. Na een sluitingsperiode door de wereldoorlog ging het museum terug open op 21 juni 1919, juist 100 jaar geleden dus. Vanaf dan is ook het tweede verdiep toegankelijk. Sinds 2006 huisvest het Vleeshuis het museum Klank van de Stad, dat zes eeuwen muziekleven in Antwerpen belicht. De overige collecties toegepaste kunst en oudheden van het vroegere Museum Vleeshuis werden geïntegreerd in het Museum aan de Stroom (MAS). (1)

Vorig jaar is het museum opgefrist. Dankzij de vernieuwde opstelling komen de verhalen rond de objecten veel beter tot hun recht. Enkele kleine ingrepen zorgden ervoor dat het verhaal scherper gesteld is. De kleinere verzameling instrumenten en collectiestukken kregen meer ruimte en werdt beter uitgelicht. Antwerpse sleutelstukken leiden de verschillende thema’s in en het wisselend kleurgebruik creëert drama en brengt het verhaal van “Klank van de Stad” tot leven. Een kleine ruimte achteraan het gebouw is omgetoverd tot schatkamer. Momenteel is daar een kleine ode aan Gilbert Van Schoonbeke.

In de kelder is er aandacht voor de openbare concerten en het dansen in de 19^de eeuw, een klokken-gieterij en het atelier voor koperblaasinstrumenten van Van Engelen.

Museum Vleeshuis - Klank van de Stad

Vleeshouwersstraat 38

2000 Antwerpen

Meer details

(1) Agentschap Onroerend Erfgoed 2019

O’FINAL, afstudeerprojecten DKO Berchem

Het Deeltijds Kunst Onderwijs van Berchem telt dit jaar 110 afgestudeerden, daarmee heeft ze de meeste afgestudeerden van alle DKO Academies van Antwerpen. Om deze te tonen is er in de academie niet voldoende ruimte. Daarom worden de werken tentoongesteld op drie locaties.

CAMPO & CAMPO, Grote Steenweg 19-21 Berchem

Nog tot en met 19 juni, maandag tot en met zaterdag van 10 tot 18 uur.

SD WORX, Brouwersvliet 2 Antwerpen

Nog tot en met 22 juni van maandag tot en met vrijdag van 8 tot 20 uur en zaterdag 22 juni van 11 tot 17 uur.

In het voormalig Loodswezen zijn de werken van de richtingen boekkunst, grafiek, grafische en illustratieve vormgeving, interieurontwerp, keramiek en tekenen ondergebracht.

LOODSWEZEN, Tavernierkaai 3, Antwerpen (ingang aan Scheldekaai)

Nog tot en met 16 juni donderdag en vrijdag van 14 uur tot 18 uur, zaterdag en zondag van 11 tot 18 uur. Niet toegankelijk voor minder mobiele mensen.

Meer info op www.academieberchem.be

Nieuw museumstuk aan de Antwerpse rede

Stripfiguur Nobel maakte in het verhaal “Wie A zegt” de opmerking dat het MAS niet echt aan de stroom is maar aan het dok, het zou dus het MAD moeten zijn. Maar blijkbaar kent hij het zwaarste deel van de collectie niet. Die bestaat uit 18 kolossale kranen waarvan er sinds 29 mei 14 aan de oever van de stroomstaan. Het gaat om de grootste museumcollectie havenkranen ter wereld. De oudste kraan dateert van 1907, de jongste van 1963. De kranen werden door 15 verschillende befaamde constructeurs uit binnen- en buitenland gebouwd en tonen de snelle technologische evolutie in de haven van de vorige eeuw. De meeste kranen werden beschermd als monument. Wandel er eens heen en ontdek deze reuzen van de oude haven. Je vindt de collectie op de Rijnkaai, ter hoogte van Hangar 26 en 27.

De nieuwkomer is de imposante Titankraan die het rijtje historische elektrische kranen van het MAS vervoegde. De Titankraan of de IA 347 is een elektrische topkraan, gebouwd door Le Titan Anversois in Hoboken rond 1953. Ze deed lang dienst op de kaaien vierde Havendok. De kraan weegt zelf 178 ton en kon tot 5 ton heffen. Dat maakt haar tot de meest imposante kraan uit de collectie. Na de verplaatsing naar de Rijnkaai kan de laatste restauratiefase worden ingezet. Die zouden dit najaar klaar moeten zijn.

De oudste kraan uit de collectie van het MAS is een 10-tons handkraan van de Duitse constructeur Stuckenholz. De stad Antwerpen kocht deze kraan in 1884 voor het behandelen van zware lasten en het monteren van walkranen. In 2011 werd ze gerestaureerd door Werkvormm vzw en de vrijwilligers van het MAS. Een pronkstuk uit de MAS-collectie, alle dagen te bewonderen aan de Veurnekaai.

Dit boek vol knappe illustraties geeft liefhebbers een uniek overzicht van de geschiedenis van 750 havenkranen in Antwerpen. Specialisten omschrijven de evoluties in kranen en havenbouw en de essentiële schakelfunctie van deze kranen tussen kaai en schip.

Je kunt de kranen op eigen houtje bekijken of je kunt deelnemen aan een bezoek met gids. Avonturiers kunnen zelfs een kraan beklimmen, tijdens de jaarlijkse Open Monumentendag bijvoorbeeld.

Meer info hier

Terrasje doen onder de bomen?

Net buiten de Antwerpse binnenstad, in het Stadspark, kan men vanaf nu heerlijk genieten van een natje en een droogje op een zeer ruim en gezellig terras onder de bomen, of toch zo goed als.

Anthony Van Isacker en echtgenote Meredith Meire (her)opende de zaak in het Stadpark, die 9 jaar geleden afbrandde, onder de naam “Grand Café Capital”. Maar inmiddels hebben zij niet stilgezeten. In Wilrijk baatte zij Bistro Pompidou en Bakery Shop Pain Pidou uit. Tevens opende zij een tijdelijke zaak in de Pacificatiestraat op het Zuid: “Banningville”.

Iedereen is hier welkom, maar we zijn niet zoals de taverne De Melkerij in het Nachtegalenpark laat Van Isacker optekenen in de Gazet van Antwerpen.

Als men het Stadspark betreedt via de hoek van de Rubenslei-Van Eycklei komt men even verder een grote houten gevel tegen. Dit is het nieuwe gebouw van de Antwerpse Groendienst. Het wegje (met fietsstalling) net ervoor geeft toegang tot het Grand Café Capital en de feestzaal op -1 waar ook het sanitair is.

Het interieur van het grand café is met Japanse invloeden ingericht. Denk daarbij aan klassieke Thonet stoelen en art deco geïnspireerde lampen in combinatie met zwart laqué geborstelde deuren, hout, planten en zwart, rood en wit als focus kleuren.

Het terras heeft 3 plateaus. Het middelste plateau is niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers of minder mobiele mensen. De trappen om van het ene niveau naar het andere te gaan hebben geen leuning. Voor de veiligheid van de kinderen (vlakbij is er een kindertuin) zou een lage afrastering van de plateaus niet overbodig zijn.

De prijzen zijn zoals we stilaan als “normaal” zullen moeten bestempelen. Voor een Hoegaerde en een La Chouffe betaalde ik 6.40 euro. Voor meer details en de prijzen van de spijzen surf naar: http://grandcafecapital.be/menu

Sint-Anna ontvangt Kennedy

Dit jaar is het 50 jaar geleden dat de Kennedytunnel werd geopend voor het autoverkeer. Naar aanleiding van die verjaardag organiseren het Agentschap Wegen en Verkeer en Lantis een tijdelijke expo in de Sint-Annatunnel over de geschiedenis van de Kennedytunnel en de toekomst van de Scheldetunnel.

De aanleiding van de bouw van deze tunnel was het uit de hand gelopen verkeer aan de Waaslandtunnel, in de volksmond de Konijnenpijp.

Op 31 mei 2019 zal het precies een halve eeuw geleden zijn dat de John F. Kennedytunnel in Antwerpen plechtig werd geopend door wijlen Zijne Majesteit Koning Boudewijn.

Men kan de expo bekijken zowel startende van rechter- als van linkeroever. Maar het is een gevaarlijke bedoening want telkens de lift zijn inhoud uitspuwt komt er een peloton fietsers voorbij gezoefd en die nemen de volledige breedte van de tunnel. Voor de foto’s goed te bekijken is het best dat je aan de overkant plaats neemt maar dan kan je de tekst niet lezen… Kortom wees op je hoede.

De expo is te bezoeken in de Sint-Annatunnel (Voetgangerstunnel) tot begin september.

Lees meer

Nieuw bouwkundig erfgoed

Wie kent het Hendrik Conscienceplein niet? Tot 1883 was het nog Jezuïetenplein. En de “echte” Antwerpenaar weet ook wel dat dit het eerste autovrij plein van Antwerpen is, en dit sinds juni 1968.

Naast de Sint-Carolus Borromeuskerk, de Sodaliteit en professenhuis (de twee laatste beter bekend als de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience) zijn er op dit plein nog vele waardevolle gebouwen: ’t Sermoen, ‘t Brandijser, Sint Anna, Gulden Zwaan en nog enkele traditionele rijhuizen.  

Al deze gebouwen hadden al het juridisch statuut van “beschermd monument” maar werden op 29 maart van dit jaar “vastgesteld als bouwkundig erfgoed” door het Agentschap Onroerend Erfgoed.

Op nummer 3 opende onlangs “BOHM & Berkel” waar lekker tafelen weer draait om essentie, verbondenheid, samenzijn en gastvrijheid, vermelden zij op hun webstek.

Juist daarnaast is het “Salon De Thé Claude” gevestigd. Hier kan men een hoogst vermakelijke en niet te versmaden middag met thee, koffie, sandwiches, scones, cream, jams & taartjes van patisserie Del Rey meemaken las ik op www.salondetheclaude.be.

Sinds maart laatstleden is er op nummer 20 (gebouw naast hoekpand) een expositieruimte dat men per week kan huren. De geschiedenis van het pand is o.a. verbonden met de familie Anthony, een gekende Antwerpse historische edelsmid familie. Meer details

Ria Pacquée / Ana Mendieta

Deze zomer ontvangt het Middelheimmuseum twee grote namen in de performancekunst: Ria Pacquée en Ana Mendieta.

De Belgische kunstenares Ria Pacquée onderzoekt al sinds de jaren ‘70 het begrip ‘identiteit’. Dat doet ze met haar eigen lichaam als werkinstrument. Eerder werkte de Antwerpse kunstenares al met het museum samen, maar nu krijgt ze een grote solotentoonstelling. Met sculpturale installaties, videowerken en performances, de meeste specifiek voor dit project gecreëerd.

Earthbound is de eerste solotentoonstelling van de Cubaanse artieste Ana Mendieta (1948–1985) en biedt een verhelderende introductie tot haar werk. Zij wordt algemeen beschouwd als een van de creatiefste en meest vernieuwende naoorlogse kunstenaars. Tijdens haar korte carrière produceerde ze een rijk oeuvre met onder meer films, installaties, performances, sculpturen, tekeningen en foto's.

Als je dit ziet in een beroemd openluchtmuseum voor beeldhouwkunst, dan weet je hoe laat het is …

“Loop erin alsof je het meent” (vertaling Engelse welkomstzin aan de ingang van het museum) Ik ben er alweer met mijn ogen open ingelopen!

Voor openingsuren en andere details zie: www.middelheimmuseum.be/nl/bezoek