Kunstwerken op ongewone locaties

Naar aanleiding van haar vijfde verjaardag organiseert NQ Gallery een bijzondere kunstroute door de Antwerpse binnenstad. Er nemen 30 kunstenaars en 20 locaties aan deel. Kunstwerken zijn daarbij niet alleen in galerieën te zien, maar ook op allerlei andere locaties aan de Mechelsesteenweg, Sint-Jorispoort, Lange Gasthuisstraat en Mechelseplein, enerzijds en aan de Aalmoezenierstraat, Kleine Markt, Lombardenvest, Komedieplaats, en Leopoldstraat, anderzijds.

Het aardige is dat de route kunst letterlijk in het dagelijkse Antwerpse stadsleven plaatst. Zo komt men langs bv een drogisterij (foto links), een optieker (foto rechts) een messenwinkel, en zelfs het Botanic Sanctuary Antwerp (foto onder) en het Maagdenhuis. De wandeling is ongeveer 4,2 km en start bij de NQ Gallery zelf, hier worden de werken van alle 30 deelnemende kunstenaars samengebracht. Dat maakt de galerie dus eigenlijk het overzichtspunt van het hele project. Er zijn ook gratis rondleidingen op donderdag en zaterdag om 14 uur, waarbij jonge kunstenaars over hun werk vertellen.

NQ Gallery werd in 2021 opgericht door Niqui van Olphen en is gevestigd aan de Mechelsesteenweg 11. Van Olphen heeft meer dan twintig jaar ervaring in de museumwereld. Dat verklaart ook de vrij museale manier waarop de galerie haar tentoonstellingen samenstelt. Deze Antwerpse galerie is vooral interessant voor wie hedendaagse beeldhouwkunst, keramiek, schilderkunst en tekenkunst wilt ontdekken

www.5cornersup.be

Moeders en moederschap in de literatuur verbeeld

In het Letterenhuis is het niet alleen op 15 augustus Moederkesdag, maar een heel jaar. De expo "Moeders" onderzoekt hoe moeders en moederschap in de literatuur worden verbeeld. Daarbij wordt geput uit het rijke archief van het Letterenhuis, maar worden ook hedendaagse makers betrokken. Het gaat onder meer over sterke en markante moederpersonages, boeken en teksten over moeders en gezinnen, generaties vrouwen, ervaringen rond het moederschap en de manier waarop het beeld van de moeder doorheen de tijd veranderde.

Hoe zit het eigenlijk met literatuur en moeders? Auteur Anneleen Van Offel is curator van de thema-expo ‘Moeders’ en gidst de bezoeker door het vaak onzichtbare landschap van het moederland. Ze diepte bijzondere verhalen op uit het archief en nodigde verschillende hedendaagse makers uit om een bijdrage te leveren. En hoe klinkt moedertaal?  

Mijn kindjes, noemen schrijvers hun boeken wel eens. Al doet een boek schrijven doorgaans toch wat minder pijn dan bevallen. Maar hoe zit het eigenlijk met literatuur en moeders? Pas heel recent maken auteurs zich los van de mythe dat moederschap en schrijverschap niet samengaan. Het cliché van de eenzame schrijver die zich opsluit in zijn werkkamer, komt natuurlijk niet overeen met het beeld van de moeder die alles opoffert voor haar kinderen.

Met twee video-interviews duik deze expo dieper in het thema: met Bregje Hofstede praat Anneleen Van Offel over schrijven over moederschap, en met Erwin Mortier over zijn moederboek Gestameld liedboek. En er is ook een fragment uit de roman Moeder van Gerard Walschap te zien, voorgelezen door Sien Volders.

Toen het Letterenhuis aan Anneleen Van Offel vroeg om de nieuwe thema-expo te cureren, wilde ze dat dit zou leiden tot zoveel mogelijk nieuw werk. Samen met Deus Ex Machina-redacteur Sylvie Marie zorgde Van Offel voor een nummer dat de literatuur een stevige injectie krijgt van wat eeuwenlang onbeschreven is gebleven.

De publieksruimte met thema-expo, leeshoek en studieruimte is vrij toegankelijk van maandag tot en met vrijdag, van 10 tot 18 uur. letterenhuis.be/nl/moeders

Hoe beleven bezoekers straks het nieuwe Muziekmuseum Vleeshuis?

In december 2019 stelde het team van Muziekmuseum Vleeshuis hun eerste Visieboek voor. Een overzichtelijk en rijk geïllustreerd boek dat eens níet focuste op de vele bouwkundige problemen en de noodzaak van dringend restauratie. Ze focusten net op de kansen, hoe het museum met al zijn uitdagingen weer betekenisvol kon worden Die positieve, constructieve blik werd een hefboom voor verandering.

In het Visieboek legde dromen vast. Ze schetsten in eigen woorden en met zelfgemaakte beelden hoe de toekomst van museum en monument eruit zou kunnen zien. Zo kon de lezer rondwandelen door een vernieuwend 'Muziekmuseum Vleeshuis 2.0': vol leven en muziek, gastvrij en verbonden met de stad, wendbaar in zijn werking vol kansen om verder te groeien.

Ruim zes jaar na het eerste Visieboek was het tijd voor een vervolg. We staan vandaag veel verder. Het museum is gesloten, de collectie is tijdelijk ondergebracht in kleine focusopstellingen of zit veilig opgeborgen in depots. De architecten rondden hun plannen af, de omgevingsvergunning voor de restauratie is aangevraagd.

Ook de inhoudelijke lijnen voor het vernieuwde Muziekmuseum Vleeshuis liggen nu klaar. Elke plek in het Vleeshuis heeft een duidelijke toekomst. Er komen een nieuw onthaal en comfortabele bezoekersfaciliteiten, een brede wenteltrap en een lift. De Grote Zaal wordt de centrale, verbindende ontmoetingsplek. Op de hogere verdiepingen komen de vaste en tijdelijke tentoonstellingen, ruimte voor educatie en onderzoek, én een Levend Atelier waar instrumentenbouwers hun vakmanschap tonen.

Hoe ziet dit er concreet uit? Hoe beleven bezoekers straks het nieuwe Muziekmuseum Vleeshuis? En hoe komen daarin zowel monument als collectie optimaal tot hun recht? Vandaag, tussen droom en daad, tussen verleden en toekomst, tonen ze je dat graag in dit nieuwe Visieboek.

Lees hier het tweede visieboek

De Antwerpse Zes expo in het MoMu

Naast de lezing van het boek "De Zes" van Oscar van den Boogaard, moest een bezoek aan de expo in het MoMu volgen. 

De tentoonstelling op de eerste verdieping van het museum start met een tijdslijn, foto's en tekst panelen. Als men het boek van Oscar van den Boogaard gelezen heeft kan men die teksten overslagen.

Hierna volgend zes zalen, elk aan een van de zes mode iconen gewijd. Geen vitrinekasten met modellen, zoals bij vorige expo's in dit museum, maar installaties. Als trouwe bezoeker van het MoMu is de vergelijking met eerdere tentoonstellingen eerder teleurstellend. Tentoonstellingen zoals die over Martin Margiela, Thierry Mugler of Dries Van Noten boden vaak een grotere concentratie iconische kledingstukken en mannequins, waardoor de visuele impact groter was.

Deze indruk wordt trouwens deels ondersteund door onafhankelijke recensies. De tentoonstelling kiest bewust niet voor een klassieke "mode-expo" met zoveel mogelijk silhouetten, maar wil vooral het verhaal achter de ontwerpers vertellen aan de hand van archiefstukken, foto's, uitnodigingen, video's en documenten. Sommige recensenten vinden die context verrijkend, maar erkennen ook dat daardoor minder nadruk ligt op de kleding zelf.

Deze expo lijkt eerder opgevat als een historisch en documentair overzicht van het fenomeen "Antwerpse Zes" dan als een spectaculaire presentatie van hun mooiste creaties. Daardoor zullen bezoekers die vooral de kleding willen zien de tentoonstelling mogelijk minder sterk vinden dan sommige eerdere MoMu-expo's. Dat is een legitieme kritiek en een nuance die in veel lovende besprekingen onderbelicht blijft.

De Planten van Plantin, 500 jaar botanische geschiedenis

Ter ere van de 500ste verjaardag van botanicus Carolus Clusius (1526-1609) plantte Museum Plantin-Moretus  zijn binnentuin opnieuw aan. Landschapsarchitect Ronald van der Hilst ontwierp de nieuwe binnentuin van het museum en haalde zijn inspiratie voor de plantenkeuze bij Clusius. 

Tevens stelt het museum momenteel ook vijf eeuwen aan botanische beelden tentoon in de expo "De Planten van Plantijn". De tentoonstelling brengt vijf eeuwen botanische illustraties samen. Bezoekers ontdekken oude kruidenboeken, houtblokken, prenten en tekeningen met afbeeldingen van wilde planten, bloemen, bomen, groenten en paddenstoelen. Veel van deze werken werden in de 16de eeuw gedrukt door Christoffel Plantijn en zijn vandaag nog bewaard in de unieke museumcollectie.  

De tentoonstelling toont niet alleen de schoonheid van botanische kunst, maar ook hoe de plantkunde zich ontwikkelde tot een echte wetenschap.  De expo loopt nog tot 2 augustus 2026. 

Om deze verjaardag te vieren opende verschillende musea en bewoners uitzonderlijk hun tuin tijdens De 0pen Tuinendag.  Oude en nieuwe tuinen vi(o)nden elkaar op de Clusius-route. (Meer details)

Meer info over de expo vind men via museumplantinmoretus.be⁠ . 

De Rubenskapel kan opnieuw in haar volle pracht ervaren worden!

In 2021 won de Rubenskapel in de Sint-Jacobskerk in Antwerpen de allereerste Erfgoed Challenge van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) en de Nationale Loterij. Vandaag kunnen we fantastisch nieuws delen: de conservatie-restauratie van het interieur van de Rubenskapel is voltooid!

Dankzij schenkingen van talrijke erfgoedliefhebbers, zoals ondergetekende, konden het schilderij "Maria met Kind omringd door heiligen van Peter Paul Rubens" en de stenen monumenten in zijn grafkapel grondig onderzocht, gedocumenteerd en gerestaureerd worden. De Rubenskapel kan vanaf nu opnieuw in haar volle pracht ervaren worden!

Dit mooie resultaat was niet mogelijk geweest zonder de erfgoedliefhebbers. Of ze nu stemde voor de Erfgoed Challenge, deelnamen aan een actie, een schenking deden het initiatief mee volgde: zij hebben deze erfgoedschat een toekomst gegeven.

Het succesverhaal van de Rubenskapel

Maar er is nog meer goed nieuws, na een ingrijpende restauratie van zeven jaar opende de monumentale Antwerpse Sint-Jacobskerk opnieuw volledig haar deuren. Sinds 15 mei kunnen bezoekers de kerk en haar rijke erfgoed dagelijks (van 14 tot 17 uur) in volle glorie (her)ontdekken.

Naast bovenstaande restauratiewerken is ook het schilderij "De Wonderbare Visvangst" van Jacques (Jacob) Jordaens in een open atelier in het museum Snijders&Rockoxhuis gerestaureerd en hangt terug op zijn vertrouwde plek in de kerk.

Verder zijn de gevels volledig hersteld en de daken kregen 426.650 nieuwe leien. De glas-in-loodramen, in totaal 1.738m², zijn grondig gereinigd en hersteld. Ze kregen beschermende voorzetbeglazing met UV-werende en sommige ook met infrarood filters. Het dakgebinte van de zolders werd volledig gereviseerd en hersteld waar nodig, waarbij zoveel mogelijk historische verbindingstechnieken werden toegepast. Er vonden herstellings-, pleister- en algemene schilderwerken plaats aan de binnenkant van de muren en gewelven. Dat in 3 lagen kalkverf met een specifiek voor de Sint-Jacobskerk bepaalde samenstelling.

De klokkenstoel werd in eikenhout hersteld zodat de klokken weer kunnen luiden zoals voorheen. Een aantal bijzondere muurschilderingen, geschilderd in een breed scala van stijlen en veelal uit de 16de eeuw, werden blootgelegd en gerestaureerd. Ook heel wat 17de -eeuwse schaduwschilderingen werden zorgvuldig gereconstrueerd.

Alle sterren aan het plafond kregen een nieuwe laag bladgoud. De bijgebouwen zoals de gewadenkamer en de verschillende sacristieën werden aangepakt. Het beschilderde plafond van de dovenbiechtstoel - een apart kamertje waar doven en slechthorenden te biecht konden gaan - werd gerestaureerd. Bezoekers kunnen daar nu enkele reportages, die tijdens de restauratie werden gemaakt, bekijken en beluisteren.

Meerdere kunstwerken en objecten die in slechte staat waren, waaronder verschillende schilderijen en een offerblok, werden bijkomend gerestaureerd door restauratiespecialisten van stad Antwerpen zorgvuldig gereconstrueerd.

Wat zal in de komende maanden, jaren nog moet gebeuren.

Diamanten ringen die spreken, provoceren en schitteren

Op de tweede verdieping van het DIVA museum (museum voor zilver, juwelen en diamanten) is een tijdelijke tentoonstelling over macht, liefde en schittering: Ringen die rocken.

De expo neemt je mee op een boeiende reis door meer dan zeven eeuwen ringcultuur, van koninklijke macht tot persoonlijke liefdesverhalen, opvallende blikvangers en ook ringen voor mannen. 

Het is een illustratie van hoe ringen in uiteenlopende sociale contexten en periodes werden gedragen en gewaardeerd. Daarnaast worden onder meer de eerste verlovingsring en zeldzame ontwerpen met roze, hartvormige diamanten gepresenteerd: juwelen waarin betekenis en esthetiek samenkomen. Het is een combinatie van historische meesterwerken met hedendaagse ontwerpen en toont hoe de diamanten ring zich steeds opnieuw uitvindt en tegelijk een krachtig symbool blijft van macht en liefde. Ringen reflecteren al eeuwenlang hun drager en de tijd waarin ze leven.

Diamanten waren nooit louter kostbare stenen: ze symboliseerden gezag, markeerden politieke en familiale allianties en bezegelden intieme verbintenissen. Historische ontwerpen en hedendaagse meesterwerken tonen hoe de diamanten ring zich steeds opnieuw uitvindt en tegelijk een krachtig symbool van macht en liefde blijft.

Rings That Rock is te bezoeken tot en met 8 november 2026.

divamuseum.be/nl

"Drifting Belgians"

In 1923 zag een Amerikaanse grenswachter witte schimmen over het bevroren water glippen. Het waren geen geesten, maar Belgen op zoek naar een nieuw leven in Amerika. Met de nieuwe tijdelijke expo "Drifting Belgians" nodigt het Red Star Line Museum uit om op een nieuwe, kunstzinnige manier te kijken naar een weinig gekend hoofdstuk uit onze geschiedenis: de Europese emigranten, met focus op Belgische reizigers uit de jaren 1920 die, ondanks strenge beperkingen op Amerikaanse immigratie, toch de oversteek waagden via Canada. (Lees verder)

"Zekeren dag ontmoette ik een vriend uit Moeskroen, in een café te Gent, gelegen in de Passage van der gok, en genaamd "Café Melle" die mij wist te zeggen dat hij kortelings naar de Verenigde. Staten ging trekken over Canada zonder Amerikaanse visa. Op mijn gezegde dat ik ook verlangde naar dit land te vertrekken, gaf deze vriend mij den raad mij te wenden naar Alfons Joye, te Rumbeke, onder-agent der Red Star Line, die hem verzond en dewelke hem de noodige inlichtingen verschaft had om over Canada in de Vereenigde-staten binnen te geraken." (zaaltekst)

De tentoonstelling is opgezet als een zintuiglijke ervaring in een sfeervolle ruimte die de emoties van hoop en betrouwbare oproept. Het spiegelt de Belgische migratie van vroeger aan de mondiale vluchtelingenproblematiek van vandaag. Nog tot en met 30 augustus 2026 te bezoeken in het Red Star Line Museum, Montevideostraat 3, 2000 Antwerpen. (Wekelijkse sluitingsdag: maandag, Ook gesloten op 1 mei, Dag van de Arbeid)

Vroeg geboekt, mini expo in Stadscampus UA

Boeken spreken tot de verbeelding, nog steeds. En dat geldt zeker voor oude boeken. Boeken van meer dan 500 jaar oud? De droom van elke bibliofiel. De Universiteitsbibliotheek van de Universiteit Antwerpen heeft vanzelfsprekend een uitgebreide collectie oude drukken. Die verzameling wordt nog een stuk indrukwekkender, want een anonieme weldoener schonk de bibliotheek in één klap liefst zes incunabelen. 

Inderdaad, boeken van meer dan 500 jaar oud. Incunabelen stammen uit de beginperiode van de boekdrukkunst, in de tweede helft van de vijftiende eeuw. De eerste drukkers experimenteerden volop met het nieuwe medium en lieten zich vaak nog inspireren door wat ze al kenden, namelijk de vormgeving van handschriften. In de vroegst gedrukte boeken waren er nog geen titelbladen, ontbraken paginanummers en werden veel initialen nog met de hand ingekleurd. 

Tot 18 april 2026 is het publiek welkom om deze mini expo in drie vitrinekasten te bezoeken. Dit kan tijdens de openingsuren van de  Universiteitsbibliotheek, Stadscampus, Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen. Men kan deze vinden via de linkse deur in de kleine binnentuin, en vervolgens de deur aan het einde van de zuilengalerij in de grote binnentuin. 

Art Deco herleeft door leerlingen Kunstkaai

Leerlingen van Kunstkaai, de stedelijk secundaire school gelegen aan de Cadixstraat, lieten zich inspireren door het 100 jarig bestaan van deze kunststroming en bouwden erop verder met een frisse, eigen blik. Zij presenteren 23 installaties in het Felixarchief.

De tentoonstelling "Art Deco Revisited" is een samenwerking tussen het Antwerpse stadsarchief en de kunsthumaniora Kunstkaai. In deze expo presenteren leerlingen hun eigen, eigentijdse interpretaties van de art-decostijl, geïnspireerd door historische bronnen uit het archief. Zij doken in de collectie van het archief om de iconische geometrie van 100 jaar geleden te vertalen naar moderne creaties. Van illustraties die spelen met ritme en vorm tot sculpturen die klassieke lijnen openbreken. De bijdragen komen van leerlingen uit richtingen zoals Audiovisuele Vorming, Fotografie, Design & Expo en Make-up Artist. De werken variëren van beelden in de stijl van Man Ray - maar dan door de blik van de nieuwe generatie - tot ontwerpen die de link leggen tussen het verleden en de toekomst en de klassieke lijnen openbreken. 

Kunstkaai is een secundaire school waar leerlingen echt zichzelf kunnen zijn en uitgedaagd worden tot persoonlijke en artistieke groei. Zij worden voorbereid op verder studeren of een geschikte job op de arbeidsmarkt.

De tentoonstelling loopt nog tot en met zondag 26 april 2026 op de eerste verdieping van het Felixarchief, Oudeleeuwenrui 29 - 2000 Antwerpen. Iedere dinsdag en woensdag van 9 tot 16 uur, donderdag van 14 tot 16 uur (op donderdagen 19/2, 5/3, 19/3, 2/4 en 16/4 van 14 tot 18 uur) en op zaterdag 25 april en zondag 26 april van 10.30 tot 16.30 uur. De toegang is gratis.

(Her)ontdek 'The Antwerp Story' in Het Steen

Na vier jaar is het interactief belevingsparcours in een nieuw jasje. Een duik in het verhaal van Antwerpen  vol beeld, geluid en beleving...

Doordat Antwerpen een bruisende stad is die steeds in verandering is, was het nodig om The Antwerp Story na 4 jaar in een nieuw jasje te steken. Het Steen verzamelde ook feedback van bezoekers de afgelopen jaren, die bijvoorbeeld vroegen naar meer historische context van het gebouw en de omliggende stad en waar alle wijken in Antwerpen zich precies bevinden. ​ 

Zo vertellen verschillende touchscreens het verhaal van Het Steen, komen bezoekers meer te weten over de Antwerpse wandtapijten van Sam Vanallemeersch en de ambachtenzolder. 

In de ambachtenzolder kunnen bezoekers kennismaken met de creatieve en innovatieve sectoren van de stad, zoals chocolade, diamant en bier. In de nieuwe versie van The Antwerp Story worden er ook ambachten getoond die historisch zijn meegegroeid met de stad, zoals de drukkunst, het houden van dieren in de Zoo, en zelfs tattoo-kunst.

Lees meer op visit.antwerpen.be/info/the-antwerp-story

Expo Shifting Scales in het Brantyser

 "Shifting Scales" is een Engelse uitdrukking die "wisselende schalen" of "veranderende perspectieven" betekent. De term wordt in verschillende contexten gebruikt, waaronder kunst, wetenschap en aardrijkskunde. 

De tentoonsteling "Shifting Scales,  Van microbiële materie naar microben die ertoe doen" focust op transdisciplinaire samenwerkingen, die het menscentrisme uitdagen en het dekoloniserende potentieel aantonen. De expo is een reis door kunst en onderzoek, door leven, dood en alles daartussen. De werken vloeien voort uit onderzoek naar nieuwe verhoudingen met micro-organismen.

Meer details

Vleeshuis gesloten? Nog even niet

Een jaar geleden sloot het Museum Vleeshuis voor restauratie. De collectie is inmiddels verwijderd, maar de werken starten pas eind volgend jaar. Daardoor worden er nog kleine tijdelijk activiteiten georganiseerd. Momenteel loop er een expo rond Derroll Adams (1925–2000).

Op 27 november 2025 zou Derroll Adams honderd jaar geworden zijn. De flamboyante Amerikaan met de banjo bracht de Amerikaanse folk- en countrymuziek in de jaren 1950 naar Europa en ook naar Antwerpen. Hoewel Adams relatief onbekend bleef bij het grote publiek, genoot hij aanzienlijke waardering binnen de muzikantenwereld. Het Merodefestival viert de zanger met een expo en een reeks middagconcerten in Museum Vleeshuis. De toegang is gratis. Voor de concerten moet je een plek reserveren.

In de zomer van 1967  belandde hij in jazzcafé De Muze, waar ook gitarist en zanger Ferre Grignard vertoefde. Hij nam het koppel tijdelijk in huis. Adams voelde zich al snel thuis in Antwerpen. Wanneer hij niet op tournee was, vond hij in de stad een inspirerende werkomgeving met levendige cafés, muziekpodia en een rijk uitgaansleven. Hij trad op in De Muze, maar ook in andere bekende muziekkroegen zoals De Billenkletser, De Muziekdoos en De Paddock.

Meer details

100 jaar Art Deco in het Felix Archief

De naam "Art Deco" is een afkorting van de Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes (Internationale Tentoonstelling van Moderne Decoratieve en Industriële Kunsten), die in 1925 in Parijs werd gehouden. Hoewel de stijl zijn naam kreeg na deze tentoonstelling, waren de stijlelementen al eerder te zien in Brussel en Parijs. (volgens meerdere bronnen) 

Het Felix Archief in Antwerpen organiseert de expo '100 jaar Art Deco in het Archief (1925-2025)', ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum van de Art-Decostijl. De tentoonstelling toont archiefstukken zoals bouwplannen, afbeeldingen en originele stukken die de impact van Art Deco in Antwerpen belichten.

Aan de hand van tekst panelen met illustraties en vitrines kan de bezoeker 100 jaar Art Deco ontdekken. De volgende thema's komen aan bod:  Art Deco in de reclame, mode, interieur en huisraad, wereldtentoonstelling in 1930, entertainment, publieke gebouwen, architectuur en vrije tijd. Ook enkele specifieke gebouwen in verschillende Antwerpse wijken komen aan bod. De expo eindigt met het  icoon van de Antwerpse skyline: De Boerentoren. 

Gratis te bezoeken tot en met 8 januari 2026 in het FelixArchief Toegang: Gratis.

GIRLS. Over verveling, rebellie en opgroeien

 Tot in de late 18de eeuw werden kinderen in het Westen gekleed als minivolwassenen. Vijf jaar was de zogenaamde 'leeftijd van de rede', vanaf dan beschouwde men hen als kleine volwassenen. Babykleding voor jongens en meisjes volgde de vrouwenmode, met korte mouwen en lage halslijnen. Het idee van een lange kindertijd' ontstond pas in het begin van de 19de eeuw, toen men kinderen ook psychologisch begon te onderscheiden van volwassenen. Dat inzicht bracht een nieuw soort kinderkleding met zich mee: praktischer, comfortabeler en met meer bewegingsvrijheid. Uitgesproken genderspecifieke kindermode kwam op in de vroege 20ste eeuw. Jongens ruilden jurken voor shorts of vanaf hun zesde voor lange broeken. Meisjeskleding bleef decoratiever en minder praktisch, klaar voor de traditionele rol in het huishouden, als echtgenote en moeder. Die tweedeling in kleding blijft bestaan. Maar zoals Judith Butler uitdrukt in Gender Trouble (1990), ligt genderexpressie niet vast bij de geboorte. Ze wordt voortdurend gevormd door cultuur, opvoeding en ervaring.

Edgar Degas, La petite danseuse de quatorze ans, 1880-1881, Cast c. 1922 | Brons, textiel/Bronze, fabric / Bronze, textile.

Met dit beeld toont Degas een realistisch portret van de petits rats: jonge balletstudenten uit de arbeidersklasse van de Parijse Opéra. Het oorspronkelijke beeld, inmiddels verloren gegaan, was gemaakt van was en aangekleed met een tutu en een zijden lint dat met menselijk haar was gevlochten. Het model was Marie van Goethem, een Belgisch meisje dat danste bij de Opéra en bijverdiende door te poseren. Het meisje lijkt zich te stretchen, alsof ze haar vermoeide schouders en rug wil ontspannen. Door het lang gekoesterde, geïdealiseerde beeld van ballet te doorbreken schokte Kleine danseres van veertien jaar het publiek bij haar debuut in 1881. Het is de enige sculptuur die Degas tijdens zijn leven tentoonstelde.

Babyjurken (1807-1850) zoals deze werden gedragen bij doopfeesten of andere speciale gelegenheden waarop een baby aan familie en vrienden werd voorgesteld. Kleding voor jonge kinderen, ongeacht het geslacht, volgde de mode van volwassen vrouwen. De jurkjes waren gemaakt van fijn katoen of linnen en versierd met kant, stolpplooien en wit borduurwerk. Vanaf circa 1880 werden hoge halslijnen en langere mouwen steeds gebruikelijker, met meer aandacht voor de warmte en het comfort van het kind.
In deze collectie presenteert Simone Rocha de ballet-tutu als een kledingstuk voor alle genders, waarmee ze de traditionele binaire associa doorbreekt. Voor haar is de tutu niet langer alleen een symbool van discip en gratie, maar ook van genderfluïditeit en persoonlijke expressie.

Leonardo Van Dijl, Meisjes, 2025

Het 'meisje-zijn' laat zich moeilijk afbakenen. Wanneer ben je geen meisje meer? Is dat een keuze die je zelf maakt, of maken anderen die voor jou? Is meisje-zijn een fase of iets blijvends: een gevoel, een manier van denken, een uitstraling? Welke herinneringen, emoties en impulsen uit die periode draag je een leven lang met je mee? Voor velen is meisje-zijn geen hoofdstuk dat je zomaar afsluit.

Deze tentoonstelling werd gevoed door gesprekken met jonge mensen die zich als meisje identificeren. De focusgroepen vonden plaats in 2024-2025, met deelnemers van 9 tot 19 jaar. Hun reflecties vormden het vertrekpunt voor dit intieme portret van het meisje-zijn.

www.momu.be/nl/tentoonstellingen/girls

Bron: Zaalteksten

Vrouwenzaken/Zakenvrouwen!

De portretten van Jeanne Rivière, vrouw van Christofel Plantin en Martina Plantin, vrouw van Jan Moretus, hangen al langer prominent in het groot salon van het Plantin-Moretusmuseum. Maar 9 generaties lang leefden, werkten en woonden er meer vrouwen in de drukkerswoning van Plantin-Moretus. Ze waren onmisbaar, maar in het museum te vaak onzichtbaar. Om die vrouwen te eren, wilt men zich nu  excuseren. Want zonder hen, was er geen verhaal van Plantijn en Moretus.

Zo was er onder andere Anna Goos (1627-1691), de echtgenote van Balthasar II Moretus, zij beheerde na de dood van haar echtgenoot tijdelijk drukkerij Plantijn tot hun zoon Balthasar III Moretus het beheer van de drukkerij op zich nam; 

Anna-Maria De Neuf (1654 – 1714), de vrouw van Balthasar III, werd weduwe op 42 jaar. Zij stond bijna 20 jaar aan het hoofd van het bedrijf en leidde het bedrijf door de crisis naar aanleiding van de Spaanse Successie oorlog;

en Maria Theresia Borrekens (1728-1797), gehuwd met Franciscus Joannes Moretus, Na het relatief vroege overlijden van haar echtgenoot groeide Maria Theresia uit tot een kranige bedrijfsleidster met een eigenzinnig karakter.

Anna Goos, Anna-Maria De Neuf, Maria Theresia Borrekens. (foto's PMM)

lederen moet meewerken in het jonge bedrijf van Jeanne Rivière en Christoffel Plantijn. Ook de vijf zussen Margaretha, Martina, Catharina, Magdalena en Henrica. Het hele gezin woont en werkt onder één dak. Iedereen is collega én familie tegelijk.

Als kind werken de zussen al mee in de drukkerij. Ze lezen teksten in het Latijn, Grieks en Hebreeuws voor de proeflezers. Vanaf hun tienerjaren draaien ze mee in de kanthandel van hun moeder. Dat is in Antwerpen niet zo ongewoon.

Wilt u meer weten over de vrouwen van vroeger? Bezoek de tentoonstelling.

Vrouwenzaken / Zakenvrouwen, Plantin-Moretusmuseum, nog tot 11 januari 2026.  museumplantinmoretus.be/nl/sorry

 

Stem mee voor het Erfgoedjuweel

Om de twee jaar reikt stad Antwerpen haar monumentenprijs Het Erfgoedjuweel uit. Voor deze editie maken vakjury en publiek tussen 8 augustus en 15 september hun keuze uit vijf panden met erfgoedwaarde die vakkundig gerestaureerd werden: Het Archief, Hotel Dumont en Woning Jespers (boven v.l.n.r.) en Campus Opera en De Living – kasteel Boekenberg, (onder) Hun renovatieverhalen ontdekken en stemmen kan in de tijdelijke expo in het stadhuis of op www.heterfgoedjuweel.be. Wie stemt, maakt kans op een overnachting in een monument.

Expo Erfgoedjuweel in stadhuis en Open Monumentendag

Alle Antwerpenaren worden uitgenodigd om de 5 finalisten te ontdekken en te stemmen via: ​de website www.heterfgoedjuweel.be waarop de finalisten zichzelf voorstellen in korte video’s, en voor- en na-foto’s van het restauratieproces tonen; de expo ‘Het Erfgoedjuweel 2025’ in de exporuimte van het stadhuis (Uiterst linkse kamer) op de Grote Markt, elke dag gratis te bezoeken van 8 augustus tot en met 15 september tijdens de openingsuren; een bezoek tijdens Open Monumentendag op zondag 14 september. Reserveren voor OMD is verplicht en kan vanaf 25 augustus.

 Op donderdag 2 oktober worden de publiekswinnaar en de winnaar van de vakjury bekendgemaakt.