In 2021 won de Rubenskapel in de Sint-Jacobskerk in Antwerpen de allereerste Erfgoed Challenge van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) en de Nationale Loterij. Vandaag kunnen we fantastisch nieuws delen: de conservatie-restauratie van het interieur van de Rubenskapel is voltooid!
Dankzij schenkingen van talrijke erfgoedliefhebbers, zoals ondergetekende, konden het schilderij "Maria met Kind omringd door heiligen van Peter Paul Rubens" en de stenen monumenten in zijn grafkapel grondig onderzocht, gedocumenteerd en gerestaureerd worden. De Rubenskapel kan vanaf nu opnieuw in haar volle pracht ervaren worden!
Dit mooie resultaat was niet mogelijk geweest zonder de erfgoedliefhebbers. Of ze nu stemde voor de Erfgoed Challenge, deelnamen aan een actie, een schenking deden het initiatief mee volgde: zij hebben deze erfgoedschat een toekomst gegeven.
Het succesverhaal van de Rubenskapel
Maar er is nog meer goed nieuws, na een ingrijpende restauratie van zeven jaar opende de monumentale Antwerpse Sint-Jacobskerk opnieuw volledig haar deuren. Sinds 15 mei kunnen bezoekers de kerk en haar rijke erfgoed dagelijks (van 14 tot 17 uur) in volle glorie (her)ontdekken.
Naast bovenstaande restauratiewerken is ook het schilderij "De Wonderbare Visvangst" van Jacques (Jacob) Jordaens in een open atelier in het museum Snijders&Rockoxhuis gerestaureerd en hangt terug op zijn vertrouwde plek in de kerk.
Verder zijn de gevels volledig hersteld en de daken kregen 426.650 nieuwe leien. De glas-in-loodramen, in totaal 1.738m², zijn grondig gereinigd en hersteld. Ze kregen beschermende voorzetbeglazing met UV-werende en sommige ook met infrarood filters. Het dakgebinte van de zolders werd volledig gereviseerd en hersteld waar nodig, waarbij zoveel mogelijk historische verbindingstechnieken werden toegepast. Er vonden herstellings-, pleister- en algemene schilderwerken plaats aan de binnenkant van de muren en gewelven. Dat in 3 lagen kalkverf met een specifiek voor de Sint-Jacobskerk bepaalde samenstelling.
De klokkenstoel werd in eikenhout hersteld zodat de klokken weer kunnen luiden zoals voorheen. Een aantal bijzondere muurschilderingen, geschilderd in een breed scala van stijlen en veelal uit de 16de eeuw, werden blootgelegd en gerestaureerd. Ook heel wat 17de -eeuwse schaduwschilderingen werden zorgvuldig gereconstrueerd.
Alle sterren aan het plafond kregen een nieuwe laag bladgoud. De bijgebouwen zoals de gewadenkamer en de verschillende sacristieën werden aangepakt. Het beschilderde plafond van de dovenbiechtstoel - een apart kamertje waar doven en slechthorenden te biecht konden gaan - werd gerestaureerd. Bezoekers kunnen daar nu enkele reportages, die tijdens de restauratie werden gemaakt, bekijken en beluisteren.
Meerdere kunstwerken en objecten die in slechte staat waren, waaronder verschillende schilderijen en een offerblok, werden bijkomend gerestaureerd door restauratiespecialisten van stad Antwerpen zorgvuldig gereconstrueerd.
Wat zal in de komende maanden, jaren nog moet gebeuren.