75 jaar Middelheimmuseum

Begin vorige eeuw was Antwerpen omringd door prachtige domeinen, die aan Antwerpse patriciërsfamilies toebehoorden. Deze hadden er toen hun "hoven van plaisantie" gevestigd, kleine kastelen gelegen te midden van prachtige parken, waar ze tijdens de zomers verbleven. Drie domeinen zijn in het zuidelijke deel van de stad ongerept gebleven. Zij werden door het stadsbestuur in 1910 aangekocht om als park voor het publiek toegankelijk te worden gesteld. Middelheim is één van deze drie parken, de naam wordt reeds in 1342 vermeld: "een stede Middelheim geheten". Tot dan was het in het bezit van de familie Le Grelle.

Na de schade van WO II te hebben hersteld, was het heerlijk vertoeven onder schaduwrijke bomen, zeker toen er in 1950 de eerste internationale tentoonstelling voor beeldhouwkunst plaats had. Op 6 november 1950 besliste het stadsbestuur, op voorstel van burgemeester Lode Craeybeckx, tot oprichting van het "Openluchtmuseum voor Beeldhouwkunst Middelheim". De verdere geschiedenis (tot 2014) kan men hier lezen. 

In de jaren 2023-2024 is het museumpark vernieuwd en verhuisde de balie en museumshop naar het gebouw tussen de hoofdingang en het kasteel, waar vroeger de bibliotheek gevestigd was. Meer dan 200 kunstwerken kregen een nieuwe, doordachte plaats in het kunstpark. De nieuwe opstelling is thematisch. In de zone voor het kasteel zijn de thema's "Versmelting" en "Bewegingen", in Middelheim laag zijn "Stadswildernis" en "Menselijke natuur" de thema's.  Zo ontstaan verrassende verbindingen tussen de sculpturen, het park en de bezoekers. De relatie tussen mens en natuur is het centrale thema in die nieuwe verhalen.

Naar aanleiding van de relancemaatregelen i.v.m. de Coronapandemie kocht de Vlaamse regering een reeks kunstwerken aan die tentoongesteld zijn in het Middelheimmuseum. Hierboven drie voorbeelden, details hierover kan u de pagina  Kunstwerken aangekocht door de Vlaamse Gemeenschap lezen.

Kunstwerken die om een of andere reden uit de opstelling van de beelden in het park zijn gehaald kregen een plaats in het openluchtdepot. Zij vervoegden de beelden die vroeger een plaats hadden in de stad maar daar niet meer konden blijven. Deze beelden zijn te zien in het westelijk deel van het park. 

In de zone oost van het park hebben de werken geen gemeenschappelijk thema, zij liggen op de grens tussen sculptuur en architectuur. Dit stuk van het museum zal in de komende jaren nog sterk ontwikkelen.  Aan de in-uitgang aan deze zijde van het park is het werk van John Körmeling "Artiesteningang" uit 2012. Deze constructie is toegewijd aan Menno Meewis die conservator van het Middelheimmuseum was vanaf 1993. Hij overleed in 2012 aan een hersenbloeding. Deze toegang tot het museum maakte Menno omdat De Lijn weigerde om een halte te voorzien aan de hoofdingang van het museum. Dan maak ik een ingang aan de halte van de bussen, zei hij. Als Mozes niet naar de berg komt ...

Om de 75ste verjaardag te vieren trapt het museum de zomer feestelijk af met Bal Populaire op zaterdag 17 mei  2025. Meer info op https://middelheimmuseum.be/